PW jak Przysposobienie Wojskowe…

Podstawowym celem w założeniach Przysposobienia Wojskowego było przygotowanie do odbycia zasadniczej służby wojskowej i kształtowanie postaw proobronnych wśród obywateli, skierowane głównie do młodzieży płci męskiej, która stanowiła fundament ówczesnych armii, jaki i również przysposobienia wojskowego skierowanego stricte dla kobiet. Przygotowanie przyszłych rekrutów na tym etapie skracało czas właściwego szkolenia w ramach poboru w jednostkach wojskowych, jaki i również ułatwiło rekrutom zdobywanie umiejętności i wyższych stopni w okresie służby wojskowej. Szkolenia odbywały się na kursach i obozach, obejmując mężczyzn ochotników w wieku od 15 do 30 roku życia.

 

[Fot. 01]

 

Organem państwowy realizujący cele Przysposobienia Wojskowego, powstałym na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 28 stycznia 1927 roku, był Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego (PUWFiPW) podległy Ministerstwu Spraw Wojskowych (MSWojsk.), który miał zajmować się nadzorem, kontrolą i koordynowaniem działań związanych z wychowaniem fizycznym, PW oraz sportem. W latach 1927-1929 nastąpił rozwój ośrodków szkoleniowych WF w całym kraju, a ich głównym celem było wychowanie sportowe, gdzie wykorzystując ćwiczenia fizyczne, przy okazji realizowano również cele przysposobienia wojskowego. Ośrodki powstawały przy Dowództwach Okręgów Korpusu (DOK) oraz m.in. w Katowicach, gdzie mogły oprzeć struktury na 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty jako jednostce wojskowej rozlokowanej w granicach autonomicznego województwa śląskiego. Po ujednoliceniu struktur PW w skali kraju, które opierały się na obowiązującym wówczas wojskowym podziale administracyjnym, utworzono okręgi WF i PW w istniejących dziesięciu okręgach korpusów. Dla 23 Dywizji Piechoty był to Okręg WF i PW nr 5 przy Dowództwie Okręgu Korpusu nr V z siedzibą w Krakowie. Okręgowy Urząd WF i PW (OUWFiPW) koordynował i nadzorował pracę podległych sobie urzędów PW, gdzie przy wielkich jednostkach wojskowych tworzono rejony PW. Dla autonomicznego województwa śląskiego i sąsiednich terenów powstał rejon 23 Dywizji Piechoty. Niżej w drabinie strukturalnej znajdowały się komendy obwodowe oraz komendy powiatowe, koła miejscowe i hufce szkolne PW.

 

[Fot. 02]

 

Nauczanie przysposobienia wojskowego w placówkach oświatowych wprowadzone zostało już w 1923 roku, a od 1931 roku wszedł w życie program zakładający prowadzenie zajęć w klasach VI i VII szkół średnich ogólnokształcących, III i IV kursie seminariów nauczycielskich, na II i III roku w zawodowych szkołach średnich, na I i II roku w szkołach wyższych oraz dla uczniów, którzy ukończyli 16 rok życia w innych szkołach zawodowych. W 1937 roku PW stało się równoprawnym przedmiotem szkolnym, a ocena końcowa trafiała na świadectwa szkolne. Aktem prawnym zarządzenia ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego oraz ministra spraw wojskowych z 10 września 1937 roku wprowadzono PW do szkół powszechnych dla uczniów od 15 roku życia wzwyż. Młodzież objęta PW tworzyła hufce noszące nazwę i numer szkoły a ich organizacja, opieka i kontrola spoczywała na dyrektorze oraz radzie pedagogicznej danej szkoły. Według danych pochodzących z Wydziału Oświecenia Publicznego Województwa Śląskiego, w latach 1937-1939 na terenie Pszczyny funkcjonowały dwa Hufce szkolne PW przy Państwowym Gimnazjum im. Bolesława Chrobrego i Państwowym Liceum Pedagogicznym. 

 

Nadmienić trzeba, że w ramach PW istniały również wyspecjalizowane jednostki m.in. takie jak; kolejowe przysposobienie wojskowe, pocztowe przysposobienie wojskowe czy przysposobienie wojskowe leśników, działające przy instytucjach i jednostkach struktur aparatu państwowego, mogące mieć bezpośredni wpływ na działania wojenne, których celem było jak najlepsze i sprawne wykorzystanie ich umiejętności zawodowych dla potrzeb obronnych państwa. 

 

PCT 

 

 

Foto…

 

• [Fot. 01] Przysposobienie Wojskowe pszczyńskiej młodzieży lata 30. XX wieku. Fotografia grupowa… w pierwszym rzędzie (na stojąco) trzeci z lewej Alfred Widłok, starszy o osiem lat brat mojej babki Rozalii Tomczyk (z d. Widłok). Miejsce i data fotografii nieznane. Fot. Archiwum rodzinne... zbiór własny.
  

• [Fot. 02] „Bój na bagnety jest częstym, a niejednokrotnie rozstrzygającym o zwycięstwie przejawem walki. Mimo szerokiego zastosowania w walce zbliska strzału i granatu ręcznego, żołnierz musi bagnetem, być przygotowany na natarcie wręcz i złamanie oporu przeciwnika bagnetem lub walką pierś o pierś” (Instrukcja walki bagnetem, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928).
  Przysposobienie Wojskowe pszczyńskiej młodzieży lata 30. XX wieku. Zajęcia grupowe z nauki technik walki bagnetem, ćwiczone na sali gimnastycznej przy pomocy atrap broni. W ostatnim rzędzie przy drzwiach... trzeci od lewej Alfred Widłok, starszy o osiem lat brat mojej babki Rozalii Tomczyk (z d. Widłok). Miejsce i data fotografii nieznane. Fot. Archiwum rodzinne... zbiór własny.
  

Bibliografia i źródła…

 

• Kołodziej, Kamil. „Przysposobienie wojskowe podległe 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty u schyłku lat trzydziestych XX w. Organizacja i zasady działania”. Przegląd Historyczno-Wojskowy Rocznik XXII (LXXIII), nr 3 (277) (2021): 107-131.